Hạt nhân Bắc Triều Tiên: Trung Quốc bị mắc bẫy

(AP Photo/Ahn Young-joon, File)

 

Từ lâu, Bắc Kinh nhắm mắt làm ngơ để Bình Nhưỡng phát triển hạt nhân. Liệu hiện nay, các lãnh đạo Trung Quốc còn có khả năng thuyết phục được chế độ Kim Jong Un? Đây là câu hỏi được tuần báo l’Obs đặt ra trong bài viết : “Trung Quốc bị mắc bẫy” trong vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên.

Để thể hiện quan hệ bằng hữu với Bắc Triều Tiên, các lãnh đạo Trung Quốc thường so sánh “như răng với môi”, cụm từ được Mao Trạch Đông sử dụng. Thế nhưng, từ khi Kim Jong Un trở thành lãnh đạo trẻ của Bắc Triều Tiên, “răng với môi” không còn giữ vững nữa. Trung Quốc xích sang một bên để Hoa Kỳ đối đầu với những đe doạ hạt nhân, tên lửa đạn đạo của Bình Nhưỡng. Những lời kêu gọi kiềm chế, đàm phán hoà bình trên bán đảo Triều Tiên của Trung Quốc có gì đó thể hiện sự bất lực của chính quyền Bắc Kinh.

Kim Nhật Thành, nhà sáng lập chế độ hiện nay, tự cho mình là thủ lĩnh cách mạng châu Á thật sự, và coi Mao Trạch Đông là một lão già, đồng thời quấy nhiễu Mao để có được công nghệ nguyên tử của Trung Quốc. Cuối cùng, chính Liên Xô lại là nhà cung cấp đầu tiên những lò phản ứng cho Bình Nhưỡng. Sau đó, Kim Jong Il khiến các nước bảo trợ bực mình vì cho tiến hành những vũ thử hạt nhân đầu tiên, nhờ trợ giúp của Pakistan. Cùng thời điểm đó, Trung Quốc ký hiệp định không phổ biến hạt nhân và dè chừng một cường quốc nguyên tử ngay sân sau. Nhưng chính lãnh đạo Bắc Triều Tiên hiện nay, Kim Jong Un, mới là người ngày càng trở nên khó bảo.

Tại sao Trung Quốc tỏ ra bất lực để thuyết phục chư hầu của mình đến như vậy? L’Obs cho rằng nguyên nhân nằm trong khẩu hiệu cho thấy chính sách của Bắc Kinh đối với Bình Nhưỡng : “Không chiến tranh, không có bất ổn định, không vũ khí hạt nhân”. Trong ba ưu tiên của Trung Quốc, điều quan trọng nhất là loại bỏ mọi nguy cơ dẫn đến xung đột quân sự. Ưu tiên thứ hai là cảnh báo mọi rủi ro rình rập, ví dụ bằng mọi giá tránh thay đổi chế độ. Chỉ ở điểm cuối cùng, người ta thấy lo ngại trong việc chống phổ biến hạt nhân.

Điều quan trọng đối với Bắc Kinh là chế độ Bình Nhưỡng vững chắc, chứ không phải ngăn cản nước láng giềng có vũ khí nguyên tử. Chính vì thế, phải cưng nựng Bình Nhưỡng như một đứa trẻ nhõng nhẽo để đưa Bắc Triều Tiên trên con đường phồn thịnh như Bắc Kinh làm được.

Dù trên nguyên tắc, Bắc Kinh tỏ ra phản đối việc Bắc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân, nhưng trong thâm tâm, Trung Quốc thích nghi với việc này. Thế nhưng, từ 2012-2013, tinh thần lạc quan của chính quyền Trung Quốc bị sụp đổ một phần khi tướng Jang Song Taek, đồng thời là chú của Kim Jong Un, bị hành hình. Đây là gáo nước lạnh cho Bắc Kinh vì ông Jang là nhà đối thoại được Bắc Kinh ưu tiên và là nhà vô địch cho một cuộc cải cách theo mô hình Trung Hoa.

Khi lên cầm quyền, thay vì đến thăm Bình Nhưỡng như truyền thống, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chọn sang thăm Seoul. Năm 2015, tổng thống Hàn Quốc Park Guen Hye được mời tham dự kỷ niệm chiến thắng Thế Chiến II tại Bắc Kinh. Trong dịp này, đặc phái viên của Bắc Triều Tiên thậm chí không được Tập Cận Bình giành cho một buổi nói chuyện. Sau nhiệm kỳ 5 năm của chủ tịch Tập, lãnh đạo hai nước vẫn chưa từng gặp nhau.

Từ đầu 2017, Bình Nhưỡng chuyển sang chỉ trích Bắc Kinh khi Trung Quốc quyết định phê chuẩn các biện pháp trừng phạt của Liên Hiệp Quốc. Những cuộc khẩu chiến gần đây giữa Kim Jong Un và Donald Trump được ngoại trưởng Vương Nghị bình luận có phần hài hước trước Quốc Hội Trung Quốc là “Hoa Kỳ và Bắc Triều Tiên như hai con tầu đang lao thẳng vào nhau. Và, trong vai trò là nhà bẻ ghi, có Trung Quốc, đang cố gắng một cách vô vọng tránh vụ va chạm”.

RFI