Nghiên cứu vắc xin đang phát triển tại Việt Nam - Ảnh minh họa
Tại Hội nghị khoa học y học dự phòng được tổ chức mới đây, các chuyên gia đã đề cập kết quả nghiên cứu vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2 trên tế bào Vero tại Việt Nam. Vắc xin đã được đánh giá tính an toàn, khả năng sinh miễn dịch và xác định liều tối ưu ở trẻ khỏe mạnh từ 9-24 tháng tuổi.
Vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2 do Công ty Vắc xin và Sinh phẩm số 1 (Bộ Y tế) nghiên cứu, sản xuất. Theo kết quả nghiên cứu được báo cáo, vắc xin được dung nạp tốt và tạo đáp ứng miễn dịch cao ở nhóm trẻ tham gia nghiên cứu.
Hiện đơn vị nghiên cứu đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành vắc xin. Theo thông tin được công bố trên website chính thức của đơn vị này, hồ sơ dự kiến hoàn thiện trong năm 2026.
Vắc xin có tên JECEVAX, gồm dạng đa liều và đơn liều, là vắc xin bất hoạt sản xuất trên tế bào Vero, sử dụng chủng vi rút Beijing-1. Đây là hướng tiếp cận công nghệ sản xuất vắc xin thế hệ mới tại Việt Nam.
Theo tài liệu vắc xin viêm não Nhật Bản - từ quá khứ đến hiện tại do Hội Y học dự phòng Việt Nam phê duyệt chuyên môn, sự khác biệt giữa vắc xin thế hệ cũ và thế hệ mới chủ yếu nằm ở công nghệ sản xuất, khả năng tạo miễn dịch và thời gian duy trì miễn dịch.
Vắc xin thế hệ cũ gồm loại bất hoạt sản xuất từ mô não chuột và loại bất hoạt nuôi cấy trên tế bào Vero. Trong khi đó, vắc xin thế hệ mới được đề cập trong tài liệu là vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp (chimeric), cũng được nuôi cấy trên tế bào Vero.
Với vắc xin bất hoạt từ mô não chuột, nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy sau ba liều tiêm, tỉ lệ trẻ có kháng thể bảo vệ giảm từ 80% sau một năm xuống 76% sau bốn năm và 52% sau bảy năm, cho thấy cần tiêm nhắc để duy trì miễn dịch.
Với vắc xin bất hoạt trên tế bào Vero, tài liệu ghi nhận tỉ lệ huyết thanh bảo vệ sau hai liều cơ bản giảm từ 83% ở tháng thứ 6 xuống 58% ở tháng thứ 12 và 48% ở tháng thứ 24.
Trong khi đó, các nghiên cứu lâm sàng về vắc xin thế hệ mới cho thấy một liều cơ bản có thể tạo đáp ứng miễn dịch nhanh, với 99,3% trẻ đạt mức kháng thể bảo vệ sau 28 ngày trong một nghiên cứu và tỉ lệ trẻ có huyết thanh bảo vệ duy trì ở mức 85% sau năm năm trong một nghiên cứu khác.
Theo các chuyên gia, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính, có thể gây tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương, để lại di chứng vận động và có nguy cơ tử vong cao. Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi.
Việt Nam bắt đầu sản xuất vắc xin viêm não Nhật Bản từ năm 1992 và đưa vắc xin này vào Chương trình tiêm chủng mở rộng từ năm 1997. Việc nghiên cứu vắc xin thế hệ mới hướng tới tiếp tục phát triển năng lực sản xuất vắc xin trong nước.
