VĐV gây tranh cãi lớn khi vừa chạy bộ vừa đại tiện ở cuộc thi thể lực Hyrox - Ảnh: GETTY IMAGES
Ngày 18-10, hình ảnh một người đàn ông dùng dây buộc vào bụng bé trai 9 tuổi, kéo em chạy trên đường đua marathon Trịnh Châu (Trung Quốc), gây phẫn nộ.
Những câu chuyện gây khó chịu của làng chạy bộ
Người đàn ông được cho là cha cậu bé bị hủy thành tích, cấm thi đấu ba năm. Dù chưa rõ đứa trẻ đã chạy bao xa, việc đưa em vào cuộc đua dành cho người trưởng thành đã vi phạm quy định an toàn.
Trước đó, tại giải thể lực HYROX ở Bắc Kinh tháng 9-2026, nữ vận động viên Úc Joanna Wietrzyk mất kiểm soát đại tiện nhưng vẫn tiếp tục thi đấu, sử dụng những thiết bị chung.
Dư luận chỉ trích hành động này gây mất vệ sinh, ảnh hưởng người khác. Wietrzyk sau đó xin lỗi, từ bỏ chiến thắng và điểm, còn ban tổ chức thừa nhận sai sót, phải sửa quy định.
Tháng 1-2026, một người đàn ông địu em bé trước ngực chạy khoảng 15km tại Hong Kong Marathon, trước khi bị buộc dừng và sau đó bị cảnh sát điều tra theo đơn tố giác liên quan an toàn trẻ em.
Hình ảnh cha buộc dây vào con trai 9 tuổi chạy marathon - Ảnh: CỬU PHÁI
Tại Boston Marathon 2025, Matthew Nawn, 20 tuổi, nôn tám lần trong cuộc đua. Dù gục ngã ngay sát đích, anh vẫn cố bò qua vạch vì sợ nhân viên y tế can thiệp khiến mình không thể hoàn thành.
Bốn câu chuyện có tính chất khác nhau, nhưng cùng đặt ra vấn đề về ranh giới giữa ý chí và sự cố chấp. Khi nào quyết tâm vượt qua chính mình trở thành hành vi gây hại?
Tháng 3-2026, tạp chí chuyên về chạy bộ Runner's World đăng bài bình luận của Liv Paxton với thông điệp mạnh mẽ: "Này những người chạy bộ, đau đớn chẳng có gì đáng tự hào. Hãy ngừng tôn vinh nó!".
Paxton, người từng 8 lần đạt chuẩn tham dự Boston Marathon, kể rằng cô đã cố tập luyện dù chấn thương gân Achilles suốt hơn hai năm. Cuối cùng, tổn thương nghiêm trọng đến mức phải phẫu thuật.
Theo Paxton, mạng xã hội đang cổ vũ một bộ phận người chạy theo đuổi tư tưởng tập càng nhiều càng tốt, xem nghỉ ngơi là yếu đuối.
"Đau đớn không phải điều tốt. Đó là cách cơ thể báo cho bạn biết nó đã phải chịu đựng quá mức", cô phản bác.
Ý chí không bỏ cuộc thường được tôn vinh trong chạy bộ - Ảnh: AP
Trong bài điều tra ngày 28-3 của đài ABC (Úc), chuyên gia sinh lý vận động Cam McDonald cũng chỉ trích hiện tượng những người có ảnh hưởng trên mạng khoe chấn thương như một "huy chương danh dự".
"Đó là điều tệ hại nhất mà chúng ta có thể làm đối với mọi người", McDonald nhận xét.
Ông giải thích tập luyện tạo ra áp lực sinh lý, nhưng cơ thể cần phục hồi để thích nghi và trở nên mạnh mẽ hơn. Việc liên tục ép bản thân vận động mà không nghỉ ngơi khiến nguy cơ chấn thương do quá tải tăng lên.
Huấn luyện viên Katie Dall cũng ghi nhận tình trạng một số người tham gia hết câu lạc bộ chạy này đến giải đấu khác, cố phá kỷ lục cá nhân trong từng buổi chạy. Bà nhấn mạnh chất lượng tập luyện quan trọng hơn số lượng.
Dưới góc độ y học, Hiệp hội Y học thể thao Mỹ cảnh báo say nóng do gắng sức có thể gây tổn thương nội tạng, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Người có dấu hiệu kiệt sức nghiêm trọng, rối loạn ý thức hoặc ngã quỵ cần được đánh giá y tế, thay vì mặc nhiên được cổ vũ tiếp tục chạy.
Đáng chú ý, tháng 3-2026, British Journal of Sports Medicine đăng bài phân tích về chứng nghiện tập thể dục. Các biểu hiện đáng lo gồm cảm giác tội lỗi khi nghỉ tập, tiếp tục vận động bất chấp lời khuyên y tế, để việc tập luyện gây xung đột với cuộc sống.
Các nhà nghiên cứu cảnh báo tình trạng này dễ bị che giấu bởi những thông điệp đề cao sự chịu đựng và không bỏ cuộc. Tuy nhiên, tập luyện say mê không đồng nghĩa mắc chứng nghiện vận động.
Khi sự cực đoan gây hại cho người khác
Nếu cố gắng bất chấp chấn thương chủ yếu đe dọa sức khỏe bản thân, việc đưa trẻ nhỏ vào những thử thách khắc nghiệt lại đặt người khác trước nguy hiểm.
Vụ việc tại Trịnh Châu và Hong Kong cho thấy một số phụ huynh có thể đã đặt mong muốn trải nghiệm hoặc chinh phục đường chạy lên trên trách nhiệm bảo vệ con.
Với vụ HYROX Bắc Kinh, cần phân biệt rõ: mất kiểm soát đại tiện khi vận động cường độ cao là sự cố sinh lý ngoài ý muốn, không đáng bị chế giễu. Điều gây tranh cãi là quyết định tiếp tục thi đấu khi vệ sinh và sự an toàn của những người sử dụng thiết bị chung có thể bị ảnh hưởng.
Trên mạng xã hội Trung Quốc, một người bình luận được ABC dẫn lại đã chất vấn: "Cô ấy thật ích kỷ. Cô ấy vẫn tiếp tục chạy dù đang bị tiêu chảy. Thế còn những người chạy phía sau thì sao?".
Nhưng sự ích kỷ trên đường chạy không chỉ xuất hiện trong những vụ việc đặc biệt.
Tháng 4-2026, Runner's World có bài viết về hiện tượng "cơn cuồng nộ trên đường đua", phản ánh tình trạng một số vận động viên xô đẩy, chèn ép, thậm chí xúc phạm người khác vì lo ảnh hưởng thành tích.
Tại Berlin Marathon 2025, nữ vận động viên Meghan Howard kể bị một người đàn ông đẩy ngã khi đang lấy nước. Còn tác giả Amanda Furrer bị trách móc vì dừng lại giúp một người vấp ngã tại Sydney Marathon.
Howard mỉa mai những người chạy với mục tiêu hoàn thành marathon trong khoảng ba giờ nhưng lại hành xử như đang tranh chức vô địch.
Hình ảnh người cha địu con chạy bộ gây tranh cãi - Ảnh: CN
Huấn luyện viên Matteo Massaini nhận xét trên The Guardian: "Thử thách bản thân và phấn đấu tiến bộ rất quan trọng. Nhưng cạnh tranh cực đoan cũng có thể trở nên độc hại".
Theo ông, không thể đặt thành tích cá nhân cao hơn sức khỏe và sự an toàn của người khác.
Một nguyên nhân khiến vấn đề thêm đáng lo là ảnh hưởng của mạng xã hội.
Chuyên gia nghiên cứu văn hóa số Crystal Abidin, thuộc Đại học Curtin (Úc), phân tích rằng những người có ảnh hưởng trong cộng đồng chạy bộ thường xuất phát từ những người bình thường, khiến công chúng dễ tin rằng mình cũng có thể bắt chước mọi thử thách họ thực hiện.
Trong khi đó, những video tập luyện kiệt sức, vượt ngưỡng chịu đựng thường hấp dẫn hơn hình ảnh nghỉ ngơi, phục hồi.
Nhà tâm lý học thể thao Harvey Smith nhận xét trên The Guardian ngày 22-9 rằng ngày càng nhiều người nhận ra việc theo đuổi thành tích cực hạn không phải lúc nào cũng phù hợp với sức khỏe thể chất và tinh thần lâu dài.
Nhiều hình ảnh nguy hiểm trên đường chạy - Ảnh: GETTY IMAGES
Ông đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: "Làm thế nào để duy trì quyết tâm mà không để kết quả quyết định giá trị của bản thân?".
Nhưng cần nhìn nhận công bằng rằng chạy bộ về cơ bản vẫn là phong trào rất tốt đẹp. Tổ chức Y tế thế giới khẳng định vận động thường xuyên đem lại lợi ích lớn đối với tim mạch, sức khỏe tinh thần và phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính.
Đáng nhớ, tại Boston Marathon tháng 4-2026, Aaron Beggs và Robson De Oliveira đã chấp nhận hy sinh mục tiêu thành tích để dừng lại giúp Ajay Haridasse đang kiệt sức gần đích.
Những hình ảnh đẹp như vậy xuất hiện rất nhiều ở các giải chạy bộ.
Nhưng mặt khác, luôn tồn tại lằn ranh mong manh giữa đúng và sai, giữa quyết tâm không bỏ cuộc và sự sụp đổ cơ thể, giữa ý chí và thiếu hiểu biết, giữa niềm tự hào và thói khoe khoang...
